بازدید از قلعه کرشاهی و دانستنی های جالب درباره این قلعه تاریخی

قدمت بنای قلعه کرشاهی به دوره پیش از اسلام باز می گردد. از این قلعه برای دفاع در مقابل هجوم مغول و سایر دشمنان استفاده می شده است. با این مطلب همراه ما باشید تا درباره قلعه کرشاهی بیشتر بدانید.

آشنایی و معرفی قلعه کرشاهی

قلعه یا دژ کرشاهی که به اسم قلعه دزدها نیز شناخته می گردد، با مساحت ۴ هزار متر مربع ، در نزدیکی شهرستان آران و بیدگل و مجاورت ابوزیدآباد قرار دارد. قدمت این بنا به دوره پیش از اسلام بر می گردد. از این قلعه برای دفاع در مقابل هجوم مغول و سایر دشمنان استفاده می شده است که متاسفانه بعدها جولانگاه ها راهزنان و یاغیان شده بود.

پس از ارگ بم، دژ کرشاهی بزرگترین بنای خشتی کشور محسوب می شود . این بنا به عنوان یکی از اماکن تاریخی شهرستان آران و بیدگل محسوب می شود و در ۲۵ خرداد سال ۱۳۸۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. دژ کرشاهی در فاصله ۲۳ کیلومتری از متین آباد در شمالی ترین نقطه شهر بادرود و اول بخش ابوزید آباد کاشان می باشد.

این اثر تاریخی خشتی که در میان کویر بندر ریگ و در استان اصفهان واقع است، امروزه به یک قلعه خاص تبدیل شده است. گفته می شود این بنا محل تجمع سپاه نایب حسین کاشی (از راهزنان و یاغیان دوره رضاخان) بوده که توسط رضاخان کشته شده است. قلعه مذکور از خشت و گل ساخته شده و در حال حاضر از آثار به جای مانده از دوران قاجار می باشد.

این بنا یکی از قلعه های مهم سردار حسین کاشی بوده که آثار گلوله های توپ در نبرد نیروهای دولتی و نیروهای سردار حسین کاشی در برج اصلی قلعه بر جای مانده بوده که متاسفانه در سال ۹۸ تخریب شد. طبق شواهد و گفته های مردم محلی، روزگاری در مجاورت این قلعه روستایی به همین اسم وجود داشته است.

که در طول زمان چندین بار خالی از سکنه شده و امروزه کاملا متروکه می باشد. قلعه مذکور را می توان از بناهای بازمانده دوره  مغول دانست که شاهد دلاوری های سربازان آن زمان در برابر لشکر مغول بوده است. لشکر مغول با این تصور که ایرانی ها بعد از چند روز مقاومت و تمام شدن آب و غذا تسلیم می شوند، دست به محاصره قلعه زدند.

ولی دژ دفاعی کرشاهی با هوش و ذکاوت معماران ایرانی ، در جایی از کویر احداث شده که از سطح زمین کمترین فاصله را با سفره های آب زیرزمینی داشته و گفته می شود در آن دوره، جنگجوها بعد از حفر کمتر از ۵ متر به آب می رسیدند و بعد از طی چندین روز توسط تونل هایی که به بیرون از قلعه حفر شده بود به مغول شبیخون زده و آن ها را از پای درآوردند.

تاریخچه دژ کرشاهی

از وجه تسمیه کرشاهی اطلاع دقیقی وجود ندارد. اگرچه مطابق گمانه زنی هایی کرشاهی را کاریز شاهی می دانند. یعنی قناتی که به شاه منسوب می باشد. شاید بتوان از سویی حسب وجود مزرعه و قنات که اساس کشت  و زرع را فراهم آورده است و نیز گفته های اهالی کرشاهی به زبان راژی؛ کرشاهی را همان کردوی شاه تلقی کرد.

دژ کرشاهی در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال شرقی شهر ابوزید آباد در موقعیت جغرافیایی ۳۳.۵۵ درجه شمالی و ۵۲.۰۶ درجه شرقی واقع در جنوب بند ریگ و در حوالی ارتفاعات بخاب ابوزید آباد می باشد. این قلعه تدافعی در حوزه استحفاظی بخش کویرات شهرستان آران و بیدگل واقع شده است.

به استناد کارشناسان باستان شناسی پس از ارگ بم دژ کرشاهی با قدمتی پیش از اسلام ؛دومین بنای خشتی ایران به شمار می رود.  سرپرست اداره میراث فرهنگی شهرستان آران و بیدگل اذعان داشته که قدمت تاریخی این قلعه و شالوده اولیه آن به قبل از اسلام باز می گردد.

دژ کرشاهی از نظر سازماندهی و انسجام فضایی، یکی از کاملترین و با استحکام ترین قلعه های محدوده آران و بیدگل و شهرهای اطراف آن به شمار می رود. حیاط بزرگ میانی دژ که در میان آن، حوض انبار بزرگی هست و اتاق های شاه نشین زمستانی و تابستانی ، انبار ، اصطبل های بزرگ و برج های ستبر و بلند تعبیه شده و با ترکیب فضاهای مختلف طراحی منحصر به فردی را از دژ کرشاهی به نمایش می گذارد.

در زمان حمله مغول این قلعه به عنوان پایگاهی جهت مبارزه، به خوبی توانست در یک جنگ نابرابر مقابل هجوم وحشیانه دشمن مقاومت نماید. این بنا در دوره های مختلف از جمله در زمان یورش مغول بازسازی شد تا جلوی پیشروی دشمن که از طریق کویر قصد حمله به نواحی مرکزی ایران را داشت بگیرد.

از آن زمان به بعد دژ کرشاهی بارها مورد استفاده حاکمان و راهزنان و حتی شورشی ها قرار گرفت و آخرین بار همانطور که پیشتر اشاره شد توسط نایب حسین کاشی از شورشیان اواخر دوران قاجار بازسازی شد و آثار گلوله های توپ بر جا مانده از درگیری نیروهای دولتی و شورشیان بر دیوارهای قلعه نمایان می باشد.

اطراف قلعه را دو ردیف دیواره چینی بلند و ستبری احاطه نموده که در بین آن خندقی عمیق هم طراحی شده به نحوی که دهانه ۵ متری آن ، بزرگترین سد در مقابل یورش دشمنان به داخل قلعه محسوب می شده است. شاخص ترین ویژگی این قلعه، خاصیت آب زایی زمین اطراف و زیر قلعه می باشد.

حوض بزرگ میانی دژ همواره مرطوب یا پر از آب است که علت آن خاصیت زمین و ضخامت کم پوسته زمین با سفره زیر زمینی آن می باشد. این دژ با توجه به تک بنا بودن در وسط کویر و دسترسی به عنصر اصلی حیات، یعنی آب و ضمنا معماری کاملا بومی با استفاده از خاک محیط اطراف ؛ شیوه ساختمانی و تدافعی خاصش ، همچنین شرایط اقلیمی ییلاقی و خنک آن یک محیط مناسب برای اسکان گردشگران و احیای دوباره می باشد.

همانطور که پیشتر ذکر شد در مجاورت این قلعه دهی نیز به همین اسم وجود داشت که تا چند سال قبل هم ساکنانی در آن بودند و با استفاده از آب قنات در این محل کشاورزی می کردند. در حال حاضر ساکنان قبلی در ابوزید آباد ساکن شده و برای کشاورزی و دامداری به این محل رفت و آمد دارند.

یکی از طایفه هایی که امروزه در ابوزیدآباد در محله ای به اسم کرشایی سکنی دارند، کرشاهی ها هستند. این طایفه از ایل هایی بوده اند که ابتدا از زواره به مزرعه کرشاهی که در کنار دژ کرشاهی قرار داشته کوچ کرده و در آنجا ساکن شده اند. مستندات مکتوب شامل قباله های بیع، صلح و اجاره که امروزه در نزد ساکنان محله کرشاهی ابوزید آباد وجود دارد، از جریان زندگی و اشتغال ساکنان مزرعه کرشاهی به کشاورزی و دام پروری در گذشته های دور حکایت دارد.

بعد از فرار و پناه آوردن نایب حسین کاشی به دژ کرشاهی و بازسازی آن، ساکنان مزرعه کرشایی به علت طغیان و یاغی گری نایب حسین مجبور به فرار به کوه های اطراف شده و به جلگه خار مهاجرت نمودند. این مهاجرت حدودا در سال ۱۲۸۰ خورشیدی روی داد.

نراقی در کتاب خود می گوید، در سال ۱۳۳۳ هجری قمری چراغعلی خان سردار صولت بختیاری به فرماندهی گروهی از سواران داوطلب با دویست نفر ژاندارم شهر کاشان را به محاصره درآوردند. بعد از خراب کردن سنگر ها و برج های شهر با گلوله توپ، اشرار گریختند و به دژ کرشاهی شتافتند.

بعد از دستگیری و اعدام نایب حسین کاشی و برقراری امنیت در منطقه، مهاجران کرشایی بعد از ۱۴ سال یاغی گری های این فرد و پسرش به بازگشت مبادرت ورزیدند. از آنجایی که قلعه و مزارع تحت تملک شیبانی ها درآمده بود، کرشایی ها اول مزارع را اجاره و به کشت و زرع مشغول گشتند.

پس از اصلاحات اراضی حکومت پهلوی، بنا به درخواست اداره املاک شهرستان، به کشاورزان پیشنهاد شد در صورت تمایل به تملک اراضی باید قیمت زمین را طی ۱۵ قسط پرداخت نمایند. سر انجام در سال ۱۳۵۶ مالکیت مزرعه کرشایی به کشاورزان بازگشت.

با کاهش آب دهی قنات و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، ساکنان مزرعه کرشاهی به تدریج به ابوزید آباد مهاجرت کرده و در محله ای به اسم خودشان که در شمال خاوری ابوزیدآباد واقع است، سکنی گزیدند. طایفه کرشاهی در ابوزیدآباد می تواند تنها طایفه ای باشد که خیلی مجتمع بوده و خانواده هایش در مجاورت هم زندگی می کنند.

مسیرهای ورود به دژ کرشاهی

بعد از عبور از شهر ابوزید آباد شهرستان آران و بیدگل، به روستایی به اسم قاسم آباد رسیده که بعد از ورود به روستا و عبور از آن، راه خاکی به طرف شمال دیده می شود که بعد از طی یک مسافت ۳۰ کیلومتری به دژ کرشاهی خواهید رسید. یک مسیر دیگر مسیر شهرستان آران و بیدگل به قلعه مرنجاب به طرف سفید آب است که بعد از عبور از تپه ماهورها به بستر رودخانه رسیده و در صورت ورود به آن و عبور از حاشیه غربی کوه های بخاب به قلعه خواهید رسید.

مسیر سوم مسیر محیط بانی سفید آب به دژ کرشاهی می باشد. مسیر چهارمی از طرف شهر بادرود به روستای متین آباد رفته و از شمال آن مسیر خاکی را ادامه داده تا به کرشاهی برسید. شایان ذکر است مسیرهای دوم و سوم تنها با خودروهای شاسی بلند قابل تردد می باشد.

از این که تا پایان این مطلب با ما همراه بودید، سپاسگزاریم. همچنین پیشنهاد می شود در صورت تمایل برای آشنایی با قلعه دختر کرمان ، قلعه اسفزار و قلعه خرانق یزد روی لینک ها کلیک کنید.

منبع : آرگا

برچسب :

منابع سایتآرگا _ روزانه _ دانشنامه اسلامی _ تاپ ناز _ پرشین وی _ایرنا _ بیتوته _ دلگرم _ سلام دنیا _ همگام درس _ فال و خواب _ توپ تاپ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا