آسيبهای بدنی ناشی ازورزش فوتبال

صدمات بدني ناشي ازفوتبال

هر رشته ورزشي نماي ويژه اي از آسيبها را نشان مي دهد . اکثريت آسيبهاي فوتباليستها شالم آسيبهاي نسج نرم ( تاندون و عضله ) و مفصلي هستند. کوفتگيها، پيچ خوردگيها( بويژه درمچ پا) و کشيدگي هاي عضلاني 75% کل آسيبها را شامل مي شوند . ايين آسيبها غالبا در اندام تحتاني رخ مي دهند، که تقريبا 60% يا بيشتر از کل آسيبهاي فوتبال را شامل ميشوند .

مفاصلي که اغلب اوقات درگير مي شوند زانو و مچ پا هستند . البته ورزش فوتبال مصون از آسيبهاي تنه .سر و اندام فوقاني نيست. آسيب کمر ممکن است در مقايسه با آسيب عضلاني اندام تحتاني بيشتر به دور ماندن ورزشکار از صحنه رقابتها منتهي شود آسيب صورت مي تواند در اثر برخورد آرنج يا سر بازيکن حريف در نبردهاي هوايي عاض شود. ضربه مغزي در مورد آخر يک خطر محسوب مي شود. برخي آسيبها باعث بروز تغييراتي در قوانين باز ي اجراي آنها توسط داور شده اند. از آن جمله استفاده از آرنجها در ليگ فوتبال انگليسي ( فصل 1994) و تکل از پشت در جام جهاني 1994) ممنوع اعلام گرديدند.

آسيبهاي فوتبال از نظر علت پديد آورنده به دسته هاي زير تقسيم مي شوند:

آسيبها ي مستقيم : از آنجا که فوتبال يک ورزش پر برخورد است ، غالب اوقات ضربة مستقيم به فوتباليستها اصابت مي کند . مثلا در طي تکل بازيکن حريف يا در اثر تصادم با يک بازيکن ديگر. اين ضربات به آسيبهاي کوفتگي ( پارگي عروق خوني داخل نسوج نرم که به تشکيل هماتوم مي انجامد) يا شکستگيهاي استخوان منتهي مي شوند.

آسيبهاي غير مستقيم : اين آسيبها از نيروهايي که در يک ساختار عضلاني اسکلتي در طي فعاليت ايجاد مي شوند،  ناشي مي گردند. آسيب ممکن است در عضلات تاندونها، رباطها ، مفاصل و استخوانها مشاهده شود. اين نوع از آسيب غالبا در ابتدا يا انتهاي بازي و به خاطر گرم نکردن به ميزان کافي ، انعطاف پذيري ضعيف يا خستگي عارض مي گردد.

آسيبهاي ناشي از استعمال مفرط (Overuse  Injuries) : در اثر حرکات مستمر يا مکرر يا در نتيجه قرار گرفتن عضو در معرض فشارهايي زياد پديد مي آيند . اين آسيبها در اثر خطاهاي تمريني شامل گرم کردن ناکافي ، برنامه هاي تمريني بسيار شديد ، افزايش ناگهاني در مدت تناوب يا شدت تمرين وباز پروري ناکافي آسيب قبلي هستند. ناهنجاري هاي بيومکانيکي شامل يکسان نبودن طول پاها، عدم انعطاف پذيري نسج نرم ، قرار گيري اندام در وضعيت بيومکانيکي نامناسب و سفتي مفصل ميباشند . مشکلات کفش عبارت از عدم قابليت مناسب در استهلاک نيروي وارده ، محافظت ناکافي يا سايز نامناسب آن هستند. زمين مسابقه ممکن است مسئول بروز آسيبها باشد. به عنوان مثال درصورتي که زمين ناصاف و يا چمن و کف پوش آن از کيفيت مناسب برخوردار نباشد، شکستگيهاي تنشي( Stress fractures) ( شکستگيهاي ظريف در استخوان قشري ) از فشارهاي شديد ناشي مي شود و ممکن است در رده آسيبهاي استعمال مفرط قرار بگيرد. اين شکستگيها در استخوانهاي کف پا ( متاتارس) . نازک ني ( فيبولا) و درشت ني ( تيبيا) شايعند.

آسيبهاي نسج نرم در فوتبال 

کشش بيش از حد يک رباط به پيچ خوردگي يا رگ به رگ شدن (Sprain) و کشش مفرط يک عضله به کشيدگي عضلاني (Strain) منجر مي گردند. سه رده پيچ خوردگي رباطي و چهار رده کشيدگي عضلاني وجود دارد . در پيچ خوردگي درجه يک تنها تعداد ي از رشته هاي رباط آسيب ديده اند. در پيچ خوردگي درجه يک تنها تعدادي از رشته ها ي رباط آسيب ديده اند. در پيچ خوردگي درجه 2 بيشتر رشته ها صدمه ديده اند و رباط دچار پارگي نسبي شده است. در پيچ خوردگي درجه 3 رباط به طور کامل پاره شده و يکپارچکي مفصل از بين رفته و عمل جراحي مورد نياز ميباشد.

کشيدگيهاي درجه 1 آسيبهاي خفيفي هستند که در آنها تنها تعداد کمي از رشته ها آسيب ديده اند و غلاف عضله سالم است. در کشيدگي درجه 2 غلاف عضله کماکان سالم است ولي آسيب قابل ملاحظه اي به عروق خوني وارد شده است . در کشيدگي درجه 3 غلاف عضله به طور ناکامل پاره شده است، خونريزي وسيع است و قسمت بزرگي از عضله درگير مي باشد. کشيدگي درجه 4 پارگي کامل بطن عضله است و يک فاصله قابل لمس بين دو قسمت پاره شده وجود دارد و ترميم جراحي ضرورت دارد . پيچ خوردگيها و کشيدگيها ميتوانند مزمن يا حاد باشند .

مرده درد يا درد مبهم در فوتبال به چه دليلي ايجاد ميشود؟

اگر چه آسيب عضلاني ممکن است شام پارگي رشته هاي عضلاني باشد که به  جلوگيري از شرکت فرد به مدت چندين روز يا هفته در تمرينات مي انجامد ، ولي آسيب ميکروسکپي و ظريف به عضله احتمالا باعث درد فوريي نمي گردد. مرده درد يا درد مبهم (Soreness) ممکن است تا 72-48 ساعت پس از پايان تمرين به تعويق بيافتد.

کرامپ يا گرفتگي عضلاني چيست .؟

در کرامپ ( گرفتگي) عضلاني ، عضله دچار اسپاسم مي گردد و شل نمي شود . اين مورد اکثرا در حوالي انتهاي بازي يا در وقت اضافه بازي مشاهده مي گردد . عضلاتي که معمولا درگير ميشوند شامل عضلات پشت ساق پا ( گاستروکنميوس ) و چهار سر ههستند . اين مشکل با کشش عضله مبتلا تسکين مي يابد . اين عارضه به خاطر کاهش ذخاير انرژي و وضعيت هيدراسيون نامناسب در عضله رخ مي دهد.

Shin Splint به چه معناست ؟

Shin Splint  يک آسيب ناشي از استعمال مفرط است و اغلب در بازيکناني ديده مي شود که روي زمين هاي سخت يا با کفش هاي نامناسب تمرين مي کنند. هر چند اين واژه به صورت عمومي براي توصيف درد در قسمت قدامي ساق پا بکار مي رود ، ولي اساسا مترادف قدامي استخوان درشت ني ميباشد.

تفاوت بروز آسيبها در فوتبال با دو و ميداني در چيست؟

اکثر آسيبهاي فوتبال به هنگام مسابقه رخ مي دهند. بر عکس 4/3 آسيبهاي دوندگاه به زمان تمرين آنها بر ميگردد. به هنگام تمرين فوتبال به بازيکنان توصيه ميشود که از تصادم و برخورد شديد اجتناب کنند. به علاوه بازيکنان اگر از ثابت بودن خود در ترکيب تيم اطمينان داشته باشند. ممکن است از شدت تلاش خود در تمرين بکاهند. دوندگان چنين کاري را نمي کنند؟ چرا که احساس مي کنند کارآيي آنها در مسابقه در اثر اختلال برنامه تمرين کاهش مي يابد .

 براساس تحقيقات ، آسيبها درمسابقات حدودا سه برابر شايعتر از مشکلات زمان تمرين ميباشند که اين مساله چه در مردان و چه در زنان صدق مي کند

قلم بند يا ساق بند چه کاربردي در بازيکنان فوتبال دارد ؟

لگدهاي مستقيم به قسمت قدامي ساق پا در فوتبال کاملا شايعند و ميتوانند به شکستگيهاي استخوان درشت ني منتهي شوند. خوشبختانه استفاده از قلم بند (Shinguard) مي تواند بروز اين آسيبها را به نحو قابل ملاحظه اي کاهش دهد و به همين جهت استفاده از قلم بند امروزه در اغلب مسابقات الزامي است. براساس مطالعات انجام شده قلم بند با پخش کردن نيروي وارده درسطح وسيعتر از شدت نيرو ميکاهد . اگر چه اين اثر قلم بند براي پيشگيري از برخي شکستگيهاي در شت ني کافي است . ولي بيشتر در کاهش ميزان آسيبهاي نسج نرم به هنگام ضربه بيشترين تاثير را دارد.

عليرغم حفاظتي که توسط ساق بند حاصل مي شود. نيروي حاصله از يک لگد مستقيم به درشت ني هنوز ميتواند براي ايجاد شکستگي کافي باشد و در مواقعي که بازيکن مصدوم به خاطر درد ساق پا قادر به تحمل وزن خود نيست ، بايد قويا به شکستگي مشکوک شد.

قلم بند مناسب بايد کل طول درشت ني و همچنين قوزک هاي پا را بپوشاند.

درد مزمن کشاله ران در فوتباليستها به چه علت ايجاد مي شود؟

اين درد مزمن که درميان بازيکنان فوتبال شايع است ، بيشتر در اثر شوت زدنهاي قوي و مکرر ايجاد مي گردد که عضلات شکم و فلکسورها و ادوکتورهاي مفصل ران را تحت استرس مکرر قرار مي دهند اين درد معمولا مربوط به نقص يا ضعف عضلات جدار شکم در نزديکي رباط مغبني است .

ظهور علائم معمولا بي سرو صداست و به صورت درد پيشرونده در حال دويدن تظاهر مي يابد، ولي معمولا حتي بعد از دوره هاي طولاني مدت استراحت بسرعت با شروع فعاليت عود مي نمايد. درد معمولا محدود به ناحيه کشاله ران است، ولي اغلب به قسمت پايين شکم انتشار مي يابد و ممکن است تعيين دقيق محل درد براي بازيکن دشوار باشد ، خم کردن و چرخاندن فعال تنه ( مثلا انجام حرکت دراز و نشست ) معمولا درد تيزي بوجود مي آورد . بررسيهاي تشخيصي نظير راديوگرافي ، اسکن استخواني ، CT‌ اسکن و MRI‌ اغلب منفي هستند.

براساس مطالعات انعطاف پذيري ضعيف کمر ، ران و زانو و ضعف عضلات شکم يا نزديک کننده ران ( ادوکتورها ) به آسيبهاي کشاله ران منتهي مي شوند.

براي پيشگيري از اين عارضه بر گرم کردن مطلوب و حرکت کششي مناسب عضلات ران و نيز بازي در زمين استاندارد و با کفش مناسب نتاکيد مي گردد. براي درمان درد مزمن کشاله ران بازيکن بايد مدتي را بنا به صلاحديد پزشک از رقابت دور باشد و از داروهاي ضدالتهابي استفاده نمايد . با اين وجود در پاره اي موارد نياز به جراحي وجود نخواهد داشت .

سياه شدن زيرناخن پا در فوتباليستها به چه دليل ايجاد مي گردد تو در اين مورد چه اقداماتي بايد انجام پذيرد

اغلب بازيکنان فوتبال ازخونريزي و تشکيل لخته در زير ناخن هاي پا رنج ميبرند اين عارضه معمولا در انگشت شست و در اثر له شدگي مستقيم پا توسط پاي بازيکن حريف و يا در پي توقفها و استارتهاي ناگهاني که باعث فشرده شدن شست در داخل کفش مي شوند ، رخ مي دهد، در بسياري از بازيکنان به خاطر آسيب مکرر به بستر ناخن شکل ناخن ها تغيير ميکند. اگر چه اين مشکل به ندرت يک مساله جدي است، ولي مي تواند به قدري دردسر آخرين باشد که بعضي ازبازيکنان حرفه اي مجبور مي شوند صرفا به خاطر اجتناب از عود آن ناخن انگشت شست خود را براي هميشه بردارند.

اين عارضه مي تواند  کاملا دردناک باشد و درمان ابتدايي آن ، رفع فشار خون تجمع يافته در زيرناخن است. در اين موارد پزشک تيم مي تواند با يک متة خاص که صرفا براي اين منظور ساخته شده خون زيرناخن را تخليه کند. روش هاي قديمي تر شامل داخل کردن انتهاي يک سنجاق ته گرد و ايجاد يک منفذ در ناخن است.

عموما حتي در صورتي که ناخن از بسترش جدا شده بايد آن را دست نخورده باقي گذاشت . در اين مواقع بايد درصورت لزوم ناخن را درمحل ثابت نمود تا به هنگام رشد ناخن جديد از بستر ناخن محافظت کند.

آيا ضربات سر مکرر ميتواند در دراز مدت به بروز عوارضي منجر شود؟

هر چند اين مساله مورد اختلاف نظر شديد است، ولي بعضي مطالعات آتروفي مغزي و ناهنجاريهاي امواج مغزي و نيز تسريع تغييرات استحاله اي ( دژنراتيو) در ستون فقرات گردني و کمري را قيد نموده اند . در مطالعه اي که بر روي بازيکنان قديمي تيم ملي فوتبال نروژ انجام شد، 21% بازيکنان داراي درد يا سفتي مزمن گردن بودند و در 558% دامنة حرکات گردن کاهش يافته بود. 8% از بازيکنان آثاري از شکستگيهاي فشاري ترميم شده در جمجمه را داشتند. همچنين در CT اسکن تعدادي از آنها آتروفي مغزي گزارش گرديد.

مهمترين اقدام حفاظتي را اجتناب از اسيبهاي حاد و مزمن سر و گردن ناشي از توپ آموزش تکنيکهاي صحيح سر زدن است . بدين صورت که سر به جاي آنکه بطور غيرمستقيم ضربه را با کنار يا فرق سر جذب کند، با پيشاني و به طور مستقيم درمقابل انرژي توپ به آن ضربه بزند.

استفاده از توپهاي کوچکتر براي بازيکنان کم سن و سال نيز مي تواند به طور محسوسي خطرات ناشي ازهد زدن را کاهش دهد.

ويرايش  : دکتر رحمت سخني از مرکز آموزشي درماني امام خميني (ره) اروميه

منابع سایتآرگا _ نورین بلاگ _ روزانه _ پزشکان بدون مرز _دانشنامه اسلامی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا